پیشنهادات  

شهریار - مقدمه

منظومهٔ حیدر بابا

ترجمهٔ فارسی بهروز ثروتیان
متن اصلی ترکی آذربایجانی
سلام بر حیدر بابا
حیدر بابایه سلام
۱
‫حیدربابا چو ابر شَخَد ، غُرّد آسمان‬
‫حیدربابا ایلدیریملار شاخاندا‬
‫سیلابهاى تُند و خروشان شود روان‬
سئللر سولار شاققیلدییوب آخاندا‬
‫صف بسته دختران به تماشایش آن زمان‬
‫قیزلار اوْنا صف باغلییوب باخاندا‬
‫بر شوکت و تبار تو بادا سلام من‬
‫سلام اولسون شوْکتوْزه ائلوْزه !‬
‫گاهى رَوَد مگر به زبان تو نام من‬
‫منیم دا بیر آدیم گلسین دیلوْزه‬
۲
حیدربابا چو کبکِ تو پَرّد ز روى خاک‬
‫حیدربابا ، کهلیک لروْن اوچاندا‬
خرگوشِ زیر بوته گُریزد هراسناک‬
‫کوْل دیبینن دوْشان قالخوب قاچاندا‬
‫باغت به گُل نشسته و گُل کرده جامه چاک‬
‫باخچالارون چیچکلنوْب آچاندا‬
‫ممکن اگر شود ز منِ خسته یاد کن‬
‫بیزدن ده بیر موْمکوْن اوْلسا یاد ائله‬
‫دلهاى غم گرفته ، بدان یاد شاد کن‬
‫آچیلمیان اوْرکلرى شاد ائله
۳
چون چارتاق را فِکنَد باد نوبهار‬
‫بایرام یئلى چارداخلارى ییخاندا‬
‫نوروزگُلى و قارچیچگى گردد آشکار‬
‫نوْروز گوْلى ، قارچیچکى چیخاندا‬
بفشارد ابر پیرهن خود به مَرغزار‬
آغ بولوتلار کؤینکلرین سیخاندا‬
از ما هر آنکه یاد کند بى گزند باد
‫بیزدن ده بیر یاد ائلییه ن ساغ اوْلسون‬
‫گو : درد ما چو کوه بزرگ و بلند باد
‫دردلریمیز قوْى دیّکلسین ، داغ اوْلسون
۴
‫حیدربابا چو داغ کند پشتت آفتاب‬
‫حیدربابا ، گوْن دالووى داغلاسین !‬
رخسار تو بخندد و جوشد ز چشمه آب‬
‫اوْزوْن گوْلسوْن ، بولاخلارون آغلاسین !‬
یک دسته گُل ببند براى منِ خراب‬
اوشاخلارون بیر دسته گوْل باغلاسین !‬
‫بسپار باد را که بیارد به کوى من‬
یئل گلنده ، وئر گتیرسین بویانا‬
‫باشد که بخت روى نماید به سوى من‬
بلکه منیم یاتمیش بختیم اوْیانا‬
۵
حیدربابا ، همیشه سر تو بلند باد‬
حیدربابا ، سنوْن اوْزوْن آغ اوْلسون !‬
‫از باغ و چشمه دامن تو فرّه مند باد‬
‫دؤرت بیر یانون بولاغ او ْلسون باغ اوْلسون !‬
‫از بعدِ ما وجود تو دور از گزند باد
‫بیزدن سوْرا سنوْن باشون ساغ اوْلسون !‬
‫دنیا همه قضا و قدر ، مرگ ومیر شد
دوْنیا قضوْ-قدر ، اؤلوْم-ایتیمدى‬
‫این زال کى ز کُشتنِ فرزند سیر شد ؟
دوْنیا بوْیى اوْغولسوزدى ، یئتیمدى‬
۶
‫حیدربابا ، ز راه تو کج گشت راه من‬
‫حیدربابا ، یوْلوم سنن کج اوْلدى‬
عمرم گذشت و ماند به سویت نگاه من‬
‫عؤمروْم کئچدى ، گلممه دیم ، گئج اوْلدى‬
دیگر خبر نشد که چه شد زادگاه من‬
هئچ بیلمه دیم گؤزللروْن نئج اوْلدى‬
هیچم نظر بر این رهِ پر پرپیچ و خم نبود‬
‫بیلمزیدیم دؤنگه لر وار ، دؤنوْم وار‬
‫هیچم خبر زمرگ و ز هجران و غم نبود‬
‫ایتگین لیک وار ، آیریلیق وار ، اوْلوْم وار‬
۷
‫بر حق مردم است جوانمرد را نظر‬
‫حیدربابا ، ایگیت اَمَک ایتیرمز‬
‫جاى فسوس نیست که عمر است در گذر‬
‫عؤموْر کئچر ، افسوس بَرَه بیتیرمز‬
‫نامردْ مرد ، عمر به سر مى برد مگر !‬
‫نامرد اوْلان عؤمرى باشا یئتیرمز‬
در مهر و در وفا ، به خدا ، جاودانه ایم‬
‫بیزد ، واللاه ، اونوتماریق سیزلرى‬
‫ما را حلال کن ، که غریب آشیانه ایم‬
‫گؤرنمسک حلال ائدوْن بیزلرى‬
۸
‫میراَژدَر آن زمان که زند بانگِ دلنشین‬
‫حیدربابا ، میراژدر سَسلننده‬
شور افکند به دهکده ، هنگامه در زمین‬
کَند ایچینه سسدن - کوْیدن دوْشنده‬
‫از بهر سازِ رستمِ عاشق بیا ببین‬
‫عاشیق رستم سازین دیللندیرنده‬
‫بى اختیار سوى نواها دویدنم‬
‫یادوندادى نه هؤلَسَک قاچاردیم‬
چون مرغ پرگشاده بدانجا رسیدنم‬
‫قوشلار تکین قاناد آچیب اوچاردیم‬
۹
‫در سرزمینِ شنگل آوا ، سیبِ عاشقان‬
‫شنگیل آوا یوردى ، عاشیق آلماسى‬
رفتن بدان بهشت و شدن میهمانِ آن‬
‫گاهدان گئدوب ، اوْردا قوْناق قالماسى‬
‫با سنگ ، سیب و بِهْ زدن و ، خوردن آنچنان !‬
‫داش آتماسى ، آلما ، هیوا سالماسى‬
در خاطرم چو خواب خوشى ماندگار شد‬
‫قالیب شیرین یوخى کیمین یادیمدا‬
روحم همیشه بارور از آن دیار شد‬
‫اثر قویوب روحومدا ، هر زادیمدا‬
۱۰
‫حیدربابا ، قُورى گؤل و پروازِ غازها‬
‫حیدربابا ، قورى گؤلوْن قازلارى‬
‫در سینه ات به گردنه ها سوزِ سازها‬
‫گدیکلرین سازاخ چالان سازلارى‬
‫پاییزِ تو ، بهارِ تو ، در دشتِ نازها‬
‫کَت کؤشنین پاییزلارى ، یازلارى‬
‫چون پرده اى به چشمِ دلم نقش بسته است‬
‫بیر سینما پرده سى دیر گؤزوْمده‬
‫وین شهریارِ تُست که تنها نشسته است‬
‫تک اوْتوروب ، سئیر ائده رم اؤزوْمده‬
۱۱
‫حیدربابا ، زجادّة شهر قراچمن‬
‫حیدربابا ، قره چمن جاداسى‬
‫چاووش بانگ مى زند آیند مرد و زن‬
‫چْووشلارین گَلَر سسى ، صداسى‬
‫ریزد ز زائرانِ حَرَم درد جان وتن‬
‫کربلیا گئدنلرین قاداسى‬
‫بر چشمِ این گداصفتانِ دروغگو‬
‫دوْشسون بو آج یوْلسوزلارین گؤزوْنه‬
‫نفرین بر این تمدّنِ بى چشم و آبرو‬
‫تمدّونون اویدوخ یالان سؤزوْنه‬
۱۲
شیطان زده است است گول و زِ دِه دور گشته ایم
‫حیدربابا ، شیطان بیزى آزدیریب‬
‫کنده است مهر را ز دل و کور گشته ایم‬
‫محبتى اوْرکلردن قازدیریب‬
زین سرنوشتِ تیره چه بى نور گشته ایم‬
‫قره گوْنوْن سرنوشتین یازدیریب‬
این خلق را به جان هم انداخته است دیو‬
‫سالیب خلقى بیر-بیرینن جانینا‬
‫خود صلح را نشسته به خون ساخته است دیو‬
‫باریشیغى بلشدیریب قانینا‬
۱۳
‫هرکس نظر به اشک کند شَر نمى کند‬
گؤز یاشینا باخان اوْلسا ، قان آخماز‬
انسان هوس به بستن خنجر نمى کند‬
‫انسان اوْلان خنجر بئلینه تاخماز‬
‫بس کوردل که حرف تو باور نمى کند‬
‫آمما حئییف کوْر توتدوغون بوراخماز‬
‫فردا یقین بهشت ، جهنّم شود به ما‬
‫بهشتیمیز جهنّم اوْلماقدادیر !‬
‫ذیحجّه ناگزیر ، محرّم شود به ما‬
‫ذى حجّه میز محرّم اوْلماقدادیر !‬
۱۴
هنگامِ برگ ریزِ خزان باد مى وزید‬
‫خزان یئلى یارپاخلارى تؤکنده‬
از سوى کوه بر سرِ دِه ابر مى خزید‬
‫بولوت داغدان یئنیب ، کنده چؤکنده‬
‫با صوت خوش چو شیخ مناجات مى کشید‬
‫شیخ الاسلام گؤزل سسین چکنده‬
‫دلها به لرزه از اثر آن صلاى حق‬
‫نیسگیللى سؤز اوْرکلره دَیَردى‬
خم مى شدند جمله درختان براى حق‬
‫آغاشلار دا آللاها باش اَیَردى‬
۱۵
‫داشلى بُولاخ مباد پُر از سنگ و خاک و خَس‬
‫داشلى بولاخ داش-قومونان دوْلماسین !‬
‫پژمرده هم مباد گل وغنچه یک نَفس‬
‫باخچالارى سارالماسین ، سوْلماسین !‬
‫از چشمه سارِ او نرود تشنه هیچ کس‬
‫اوْردان کئچن آتلى سوسوز اولماسین !‬
‫اى چشمه ، خوش به حال تو کانجا روان شدى‬
‫دینه : بولاخ ، خیرون اوْلسون آخارسان‬
‫چشمى خُمار بر افقِ آسمان شدى‬
‫افقلره خُمار-خُمار باخارسان‬
۱۶
‫حیدربابا ، ز صخره و سنگت به کوهسار‬
‫حیدر بابا ، داغین ، داشین ، سره سى‬
کبکت به نغمه ، وز پیِ او جوجه رهسپار‬
‫کهلیک اوْخور ، دالیسیندا فره سى‬
از برّة سفید و سیه ، گله بى شمار‬
‫قوزولارین آغى ، بوْزى ، قره سى‬
‫اى کاش گام مى زدم آن کوه و درّه را‬
‫بیر گئدیدیم داغ-دره لر اوزونى‬
‫مى خواندم آن ترانة » چوپان و برّه « را‬
‫اوْخویئدیم : » چوْبان ، قیتر قوزونى «‬
۱۷
‫در پهندشتِ سُولى یِئر ، آن رشک آفتاب‬
‫حیدر بابا ، سولى یئرین دوْزوْنده‬
‫جوشنده چشمه ها ز چمنها ، به پیچ و تاب‬
‫بولاخ قئنیر چاى چمنین گؤزونده‬
‫بولاغ اوْتى شناورِ سرسبز روى آب‬
‫بولاغ اوْتى اوْزَر سویون اوْزوْنده‬
‫زیبا پرندگان چون از آن دشت بگذرند‬
‫گؤزل قوشلار اوْردان گلیب ، گئچللر‬
‫خلوت کنند و آب بنوشند و بر پرند‬
‫خلوتلیوْب ، بولاخدان سو ایچللر‬
۱۸
‫وقتِ درو ، به سنبله چین داسها نگر‬
‫بیچین اوْستى ، سونبول بیچن اوْراخلار‬
‫گویى به زلف شانه زند شانه ها مگر‬
‫ایله بیل کى ، زوْلفى دارار داراخلار‬
در کشتزار از پىِ مرغان ، شکارگر‬
‫شکارچیلار بیلدیرچینى سوْراخلار‬
‫دوغ است و نان خشک ، غذاى دروگران‬
‫بیچین چیلر آیرانلارین ایچللر‬
‫خوابى سبک ، دوباره همان کارِ بى کران‬
‫بیرهوشلانیب ، سوْننان دوروب ، بیچللر‬
۱۹
‫حیدربابا ، چو غرصة خورشید شد نهان‬
‫حیدربابا ، کندین گوْنى باتاندا‬
‫خوردند شام خود که بخوابند کودکان‬
‫اوشاقلارون شامین ئییوب ، یاتاندا‬
‫وز پشتِ ابر غمزه کند ماه آسمان‬
‫آى بولوتدان چیخوب ، قاش-گؤز آتاندا‬
‫از غصّه هاى بى حدِ ما قصّه ساز کن‬
‫بیزدن ده بیر سن اوْنلارا قصّه ده‬
‫چشمان خفته را تو بدان غصّه باز کن‬
‫قصّه میزده چوخلى غم و غصّه ده‬
۲۰
‫قارى ننه چو قصّة شب ساز میکند‬
‫قارى ننه گئجه ناغیل دییَنده‬
‫کولاک ضربه اى زده ، در باز مى کند‬
‫کوْلک قالخیب ، قاپ-باجانى دؤیَنده‬
‫با گرگ ، شَنگُلى سخن آغاز مى کند‬
‫قورد گئچینین شنگوْلوْسون یینده‬
‫اى کاش بازگشته به دامان کودکى‬
‫من قاییدیب ، بیرده اوشاق اوْلئیدیم‬
‫یک گل شکفتمى به گلستان کودکى‬
‫بیر گوْل آچیب ، اوْندان سوْرا سوْلئیدیم‬
۲۱
‫آن لقمه هاى نوشِ عسل پیشِ عمّه جان‬
‫عمّه جانین بال بلله سین ییه ردیم‬
‫خوردن همان و جامه به تن کردنم همان‬
‫سوْننان دوروب ، اوْس دوْنومى گییه ردیم‬
‫در باغ رفته شعرِ مَتل خواندن آنچنان !‬
‫باخچالاردا تیرینگَنى دییه ردیم‬
‫آن روزهاى نازِ خودم را کشیدنم !‬
‫آى اؤزومى اوْ ازدیرن گوْنلریم !‬
چو بى سوار گشته به هر سو دویدنم !‬
‫آغاج مینیپ ، آت گزدیرن گوْنلریم !‬
۲۲
‫هَچى خاله به رود کنار است جامه شوى‬
‫هَچى خالا چایدا پالتار یوواردى‬
‫مَمّد صادق به کاهگلِ بام ، کرده روى‬
‫مَمَد صادق داملارینى سوواردى‬
‫ما هم دوان ز بام و زِ دیوار ، کو به کوى‬
‫هئچ بیلمزدیک داغدى ، داشدى ، دوواردى‬
بازى کنان ز کوچه سرازیر مى شدیم‬
‫هریان گلدى شیلاغ آتیب ، آشاردیق‬
‫ما بى غمان ز کوچه مگر سیر مى شدیم !‬
‫آللاه ، نه خوْش غمسیز-غمسیز یاشاردیق‬
۲۳
‫آن شیخ و آن اذان و مناجات گفتنش‬
‫شیخ الاسلام مُناجاتى دییه ردى‬
‫مشدى رحیم و دست یه لبّاده بردنش‬
‫مَشَدرحیم لبّاده نى گییه ردى‬
حاجى على و دیزى و آن سیر خوردنش‬
‫مشْدآجلى بوْز باشلارى ییه ردى‬
‫بودیم بر عروسى وخیرات جمله شاد‬
‫بیز خوْشودوق خیرات اوْلسون ، توْى‬ ‫اوْلسون‬
‫ما را چه غم ز شادى و غم ! هر چه باد باد !‬
‫فرق ائلَمَز ، هر نوْلاجاق ، قوْى اولسون‬
۲۴
‫اسبِ مَلِک نیاز و وَرَندیل در شکار‬
‫ملک نیاز ورندیلین سالاردى‬
‫کج تازیانه مى زد و مى تاخت آن سوار‬
‫آتین چاپوپ قئیقاجیدان چالاردى‬
‫دیدى گرفته گردنه ها را عُقاب وار‬
‫قیرقى تکین گدیک باشین آلاردى‬
‫وه ، دختران چه منظره ها ساز کرده اند !‬
‫دوْلائیا قیزلار آچیپ پنجره‬
‫بر کوره راه پنجره ها باز کرده اند !‬
‫پنجره لرده نه گؤزل منظره !‬
۲۵
‫حیدربابا ، به جشن عروسى در آن دیار‬
‫حیدربابا ، کندین توْیون توتاندا‬
‫زنها حنا - فتیله فروشند بار بار‬
‫قیز-گلینلر ، حنا-پیلته ساتاندا‬
‫داماد سیب سرخ زند پیش پاىِ یار‬
‫بیگ گلینه دامنان آلما آتاندا‬
مانده به راهِ دخترکانِ تو چشمِ من‬
‫منیم ده اوْ قیزلاروندا گؤزوم وار‬
‫در سازِ عاشقانِ تو دارم بسى سخن‬
‫عاشیقلارین سازلاریندا سؤزوم وار‬
۲۶
‫از عطر پونه ها به لبِ چشمه سارها‬
‫حیدربابا ، بولاخلارین یارپیزى‬
‫از هندوانه ، خربزه ، در کشتزارها‬
‫بوْستانلارین گوْل بَسَرى ، قارپیزى‬
‫از سقّز و نبات و از این گونه بارها‬
‫چرچیلرین آغ ناباتى ، ساققیزى‬
‫مانده است طعم در دهنم با چنان اثر‬
‫ایندى ده وار داماغیمدا ، داد وئرر‬
‫کز روزهاى گمشده ام مى دهد خبر‬
‫ایتگین گئدن گوْنلریمدن یاد وئرر‬
۲۷
‫نوروز بود و مُرغ شباویز در سُرود‬
‫بایرامیدى ، گئجه قوشى اوخوردى‬
‫جورابِ یار بافته در دستِ یار بود‬
‫آداخلى قیز ، بیگ جوْرابى توْخوردى‬
‫آویخته ز روزنه ها شالها فرود‬
‫هرکس شالین بیر باجادان سوْخوردى‬
‫این رسم شال و روزنه خود رسم محشرى ‫است !‬
‫آى نه گؤزل قایدادى شال ساللاماق !‬
‫عیدى به شالِ نامزدان چیز دیگرى است !‬
‫بیگ شالینا بایراملیغین باغلاماق !‬
۲۸
‫با گریه خواستم که همان شب روم به بام‬
‫شال ایسته دیم منده ائوده آغلادیم‬
شالى گرفته بستم و رفتم به وقتِ شام‬
‫بیر شال آلیب ، تئز بئلیمه باغلادیم‬
‫آویخته ز روزنة خانة غُلام‬
‫غلام گیله قاشدیم ، شالى ساللادیم‬
جوراب بست و دیدمش آن شب ز روزنه‬
‫فاطمه خالا منه جوراب باغلادى‬
‫بگریست خاله فاطمه با یاد خانْ ننه‬
‫خان ننه مى یادا سالیب ، آغلادى‬
۲۹
‫در باغهاى میرزامحمد ز شاخسار‬
‫حیدربابا ، میرزَممدین باخچاسى‬
‫آلوچه هاى سبز وتُرش ، همچو گوشوار‬
‫باخچالارین تورشا-شیرین آلچاسى‬
‫وان چیدنى به تاقچه ها اندر آن دیار‬
‫گلینلرین دوْزمه لرى ، طاخچاسى‬
‫صف بسته اند و بر رفِ چشمم نشسته اند‬
‫هى دوْزوْلر گؤزلریمین رفینده‬
صفها به خط خاطره ام خیمه بسته اند‬
‫خیمه وورار خاطره لر صفینده‬
۳۰
‫نوروز را سرشتنِ گِلهایِ چون طلا‬
‫بایرام اوْلوب ، قیزیل پالچیق اَزَللر‬
‫با نقش آن طلا در و دیوار در جلا‬
‫ناققیش ووروب ، اوتاقلارى بَزَللر‬
‫هر چیدنى به تاقچه ها دور از او بلا‬
‫طاخچالارا دوْزمه لرى دوْزللر‬
رنگ حنا و فَنْدُقة دست دختران‬
‫قیز-گلینین فندقچاسى ، حناسى‬
‫دلها ربوده از همه کس ، خاصّه مادران‬
‫هَوَسله نر آناسى ، قایناناسى‬
۳۱
‫با پیک بادکوبه رسد نامه و خبر‬
‫باکى چى نین سؤزى ، سوْوى ، کاغیذى‬
‫زایند گاوها و پر از شیر ، بام و در‬
‫اینکلرین بولاماسى ، آغوزى‬
‫آجیلِ چارشنبه ز هر گونه خشک و تر‬
‫چرشنبه نین گیردکانى ، مویزى‬
آتش کنند روشن و من شرح داستان‬
‫قیزلار دییه ر : » آتیل ماتیل چرشنبه‬
خود با زبان ترکىِ شیرین کنم بیان :‬
‫آینا تکین بختیم آچیل چرشنبه «‬
‫قیزلار دییه ر : « آتیل ماتیل چرشنبه‬
۳۲
‫با تخم مرغ هاى گُلى رنگِ پُرنگار‬
‫یومورتانى گؤیچک ، گوللى بوْیاردیق‬
‫با کودکان دهکده مى باختم قِمار‬
‫چاققیشدیریب ، سینانلارین سوْیاردیق‬
‫ما در قِمار و مادرِ ما هم در انتظار‬
‫اوْیناماقدان بیرجه مگر دوْیاردیق ؟‬
‫من داشتم بسى گل وقاپِ قمارها‬
‫على منه یاشیل آشیق وئرردى‬
‫از دوستان على و رضا یادگارها‬
‫ارضا منه نوروزگوْلى درردى‬
۳۳
‫نوروزعلى و کوفتنِ خرمنِ جُوَش‬
‫نوْروز على خرمنده وَل سوْرردى‬
‫پوشال جمع کردنش و رُفتن از نُوَش‬
‫گاهدان یئنوب ، کوْلشلرى کوْرردى‬
‫از دوردستها سگ چوپان و عوعوَش‬
‫داغدان دا بیر چوْبان ایتى هوْرردى‬
دیدى که ایستاده الاغ از صداى سگ‬
‫اوندا ، گؤردن ، اولاخ ایاخ ساخلادى‬
‫با گوشِ تیز کرده براى بلایِ سگ‬
‫داغا باخیب ، قولاخلارین شاخلادى‬
۳۴
‫وقتِ غروب و آمدنِ گلّة دَواب‬
‫آخشام باشى ناخیرینان گلنده‬
در بندِ ماست کُرّة خرها به پیچ و تاب‬
‫قوْدوخلارى چکیب ، وورادیق بنده‬
گلّه رسیده در ده و رفته است آفتاب‬
‫ناخیر گئچیب ، گئدیب ، یئتنده کنده‬
‫بر پشتِ کرّه ، کرّه سوارانِ دِه نگر‬
‫حیوانلارى چیلپاق مینیب ، قوْواردیق‬
‫جز گریه چیست حاصل این کار ؟ بِهْ نگر‬
‫سؤز چیخسایدى ، سینه گریب ، سوْواردیق‬
۳۵
‫شبها خروشد آب بهاران به رودبار‬
‫یاز گئجه سى چایدا سولار شاریلدار‬
‫در سیل سنگ غُرّد و غلتد ز کوهسار‬
‫داش-قَیه لر سئلده آشیب خاریلدار‬
‫چشمانِ گرگ برق زند در شبانِ تار‬
‫قارانلیقدا قوردون گؤزى پاریلدار‬
سگها شنیده بویِ وى و زوزه مى کشند‬
‫ایتر ، گؤردوْن ، قوردى سئچیب ، اولاشدى‬
‫گرگان گریخته ، به زمین پوزه مى کشند‬
‫قورددا ، گؤردو ْن ، قالخیب ، گدیکدن آشدى‬
۳۶
‫بر اهل ده شبانِ زمستان بهانه اى است‬
‫قیش گئجه سى طؤله لرین اوْتاغى‬
‫وان کلبة طویله خودش گرمخانه اى است‬
‫کتلیلرین اوْتوراغى ، یاتاغى‬
‫در رقصِ شعله ، گرم شدن خود فسانه اى است‬
‫بوخاریدا یانار اوْتون یاناغى‬
‫سِنجد میان شبچره با مغز گردکان‬
‫شبچره سى ، گیردکانى ، ایده سى‬
‫صحبت چو گرم شد برود تا به آسمان‬
‫کنده باسار گوْلوْب - دانیشماق سسى‬
۳۷
‫آمد ز بادکوبه پسرخاله ام شُجا‬
‫شجاع خال اوْغلونون باکى سوْقتى‬
‫با قامتى کشیده و با صحبتى رسا‬
‫دامدا قوران سماوارى ، صحبتى‬
‫در بام شد سماور سوقاتیش به پا‬
‫یادیمدادى شسلى قدى ، قامتى‬
‫از بختِ بد عروسى او شد عزاى او‬
‫جؤنممه گین توْیى دؤندى ، یاس اوْلدى‬
‫آیینه ماند و نامزد و هاى هایِ او‬
‫ننه قیزین بخت آیناسى کاس اوْلدى‬
۳۸
‫چشمانِ ننه قیز به مَثَل آهوى خُتَن‬
‫حیدربابا ، ننه قیزین گؤزلرى‬
‫رخشنده را سخن چو شکر بود در دهن‬
‫رخشنده نین شیرین-شیرین سؤزلرى‬
‫ترکى سروده ام که بدانند ایلِ من‬
‫ترکى دئدیم اوْخوسونلار اؤزلرى‬
‫این عمر رفتنى است ولى نام ماندگار‬
‫بیلسینلر کى ، آدام گئدر ، آد قالار‬
تنها ز نیک و بد مزه در کام ماندگار‬
‫یاخشى-پیسدن آغیزدا بیر داد قالار‬
۳۹
‫پیش از بهار تا به زمین تابد آفتاب‬
‫یاز قاباغى گوْن گوْنئیى دؤیَنده‬
با کودکان گلولة برفى است در حساب‬
‫کند اوشاغى قار گوْلله سین سؤیَنده‬
‫پاروگران به سُرسُرة کوه در شتاب‬
‫کوْرکچى لر داغدا کوْرک زوْیَنده‬
‫گویى که روحم آمده آنجا ز راه دور‬
‫منیم روحوم ، ایله بیلوْن اوْردادور‬
‫چون کبک ، برفگیر شده مانده در حضور‬
‫کهلیک کیمین باتیب ، قالیب ، قاردادور‬
۴۰
‫رنگین کمان ، کلافِ رَسَنهاى پیرزن‬
‫قارى ننه اوزاداندا ایشینى‬
خورشید ، روى ابر دهد تاب آن رسَن‬
‫گوْن بولوتدا اَییرردى تشینى‬
دندان گرگ پیر چو افتاده از دهن‬
‫قورد قوْجالیب ، چکدیرنده دیشینى‬
‫از کوره راه گله سرازیر مى شود‬
‫سوْرى قالخیب ، دوْلائیدان آشاردى‬
‫لبریز دیگ و بادیه از شیر مى شود‬
‫بایدالارین سوْتى آشیب ، داشاردى‬
۴۱
‫دندانِ خشم عمّه خدیجه به هم فشرد‬
‫خجّه سلطان عمّه دیشین قیساردى‬
کِز کرد مُلاباقر و در جاى خود فُسرد‬
‫ملا باقر عم اوغلى تئز میساردى‬
‫روشن تنور و ، دود جهان را به کام بُرد‬
‫تندیر یانیب ، توْسسى ائوى باساردى‬
‫قورى به روى سیخ تنور آمده به جوش‬
‫چایدانیمیز ارسین اوْسته قایناردى‬
‫در توى ساج ، گندم بوداده در خروش‬
‫قوْورقامیز ساج ایچینده اوْیناردى‬
۴۲
‫جالیز را به هم زده در خانه برده ایم‬
‫بوْستان پوْزوب ، گتیرردیک آشاغى‬
‫در خانه ها به تخته - طبقها سپرده ایم‬
‫دوْلدوریردیق ائوده تاختا-طاباغى‬
‫از میوه هاى پخته و ناپخته خورده ایم‬
‫تندیرلرده پیشیرردیک قاباغى‬
‫تخم کدوى تنبل و حلوایى و لبو‬
‫اؤزوْن ئییوْب ، توخوملارین چیتداردیق‬
خوردن چنانکه پاره شود خُمره و سبو‬
‫چوْخ یئمکدن ، لاپ آز قالا چاتداردیق‬
۴۳
از ورزغان رسیده گلابى فروشِ ده‬
‫ورزغان نان آرموت ساتان گلنده‬
‫از بهر اوست این همه جوش و خروشِ ده‬
‫اوشاقلارین سسى دوْشردى کنده‬
دنیاى دیگرى است خرید و فروش ده‬
‫بیزده بویاننان ائشیدیب ، بیلنده‬
‫ما هم شنیده سوى سبدها دویده ایم‬
‫شیللاق آتیب ، بیر قیشقریق سالاردیق‬
‫گندم بداده ایم و گلابى خریده ایم‬
‫بوغدا وئریب ، آرموتلاردان آلاردیق‬
۴۴
‫مهتاب بود و با تقى آن شب کنار رود‬
‫میرزاتاغى نان گئجه گئتدیک چایا‬
من محو ماه و ماه در آن آب غرق بود‬
‫من باخیرام سئلده بوْغولموش آیا‬
‫زان سوى رود ، نور درخشید و هر دو زود‬
‫بیردن ایشیق دوْشدى اوْتاى باخچایا‬
گفتیم آى گرگ ! و دویدیم سوى ده‬
‫اى واى دئدیک قورددى ، قئیتدیک قاشدیق
‫چون مرغ ترس خورده پریدیم توى ده‬
‫هئچ بیلمه دیک نه وقت کوْللوکدن آشدیق‬
۴۵
حیدربابا ، درخت تو شد سبز و سربلند‬
‫حیدربابا ، آغاجلارون اوجالدى‬
لیک آن همه جوانِ تو شد پیر و دردمند‬
‫آمما حئییف ، جوانلارون قوْجالدى‬
گشتند برّه هاى فربه تو لاغر و نژند‬
‫توْخلیلارون آریخلییب ، آجالدى‬
‫خورشید رفت و سایه بگسترد در جهان‬
‫کؤلگه دؤندى ، گوْن باتدى ، قاش قَرَلدى‬
چشمانِ گرگها بدرخشید آن زمان‬
‫قوردون گؤزى قارانلیقدا بَرَلدى‬
۴۶
‫گویند روشن است چراغ خداى ده‬
ائشیتمیشم یانیر آللاه چیراغى‬
‫دایر شده است چشمة مسجد براى ده‬
دایر اوْلوب مسجدیزوْن بولاغى‬
‫راحت شده است کودک و اهلِ سراى ده‬
‫راحت اوْلوب کندین ائوى ، اوشاغى‬
‫منصور خان همیشه توانمند و شاد باد !‬
‫منصورخانین الی-قوْلى وار اوْلسون‬
‫در سایه عنایت حق زنده یاد باد !‬
‫هاردا قالسا ، آللاه اوْنا یار اوْلسون‬
۴۷
‫حیدربابا ، بگوى که ملاى ده کجاست ؟‬
‫حیدربابا ، ملا ابراهیم وار ، یا یوْخ ؟‬
‫آن مکتب مقدّسِ بر پایِ ده کجاست ؟‬
‫مکتب آچار ، اوْخور اوشاقلار ، یا یوْخ ؟‬
‫آن رفتنش به خرمن و غوغاى ده کجاست ؟‬
‫خرمن اوْستى مکتبى باغلار ، یا یوْخ ؟‬
‫از من به آن آخوند گرامى سلام باد !‬
‫مندن آخوندا یتیررسن سلام‬
‫عرض ارادت و ادبم در کلام باد !‬
‫ادبلى بیر سلامِ مالاکلام‬
۴۸
‫تبریز بوده عمّه و سرگرم کار خویش‬
‫خجّه سلطان عمّه گئدیب تبریزه‬
‫ما بى خبر ز عمّه و ایل و تبار خویش‬
‫آمما ، نه تبریز ، کى گلممیر بیزه‬
برخیز شهریار و برو در دیار خویش‬
‫بالام ، دورون قوْیاخ گئداخ ائممیزه‬
‫بابا بمرد و خانة ما هم خراب شد‬
‫آقا اؤلدى ، تو فاقیمیز داغیلدى‬
هر گوسفندِ گم شده ، شیرش برآب شد‬
‫قوْیون اوْلان ، یاد گئدوْبَن ساغیلدى‬
۴۹
‫دنیا همه دروغ و فسون و فسانه شد‬
‫حیدربابا ، دوْنیا یالان دوْنیادى‬
‫کشتیّ عمر نوح و سلیمان روانه شد‬
‫سلیماننان ، نوحدان قالان دوْنیادى‬
‫ناکام ماند هر که در این آشیانه شد‬
‫اوغول دوْغان ، درده سالان دوْنیادى‬
‫بر هر که هر چه داده از او ستانده است‬
‫هر کیمسَیه هر نه وئریب ، آلیبدى‬
‫نامى تهى براى فلاطون بمانده است‬
‫افلاطوننان بیر قورى آد قالیبدى‬
۵۰
‫حیدربابا ، گروه رفیقان و دوستان‬
‫حیدربابا ، یار و یولداش دؤندوْلر‬
‫برگشته یک یک از من و رفتند بى نشان‬
‫بیر-بیر منى چؤلده قوْیوب ، چؤندوْلر‬
‫مُرد آن چراغ و چشمه بخشکید همچنان‬
‫چشمه لریم ، چیراخلاریم ، سؤندوْلر‬
خورشید رفت روى جهان را گرفت غم‬
‫یامان یئرده گؤن دؤندى ، آخشام اوْلدى‬
‫دنیا مرا خرابة شام است دم به دم‬
‫دوْنیا منه خرابهٔ شام اوْلدى‬
۵۱
‫قِپچاق رفتم آن شب من با پسر عمو‬
‫عم اوْغلینان گئدن گئجه قیپچاغا‬
‫اسبان به رقص و ماه درآمد ز روبرو‬
‫آى کى چیخدى ، آتلار گلدى اوْیناغا‬
‫خوش بود ماهتاب در آن گشتِ کو به کو‬
‫دیرماشیردیق ، داغلان آشیردیق داغا‬
‫اسب کبودِ مش ممى خان رقص جنگ کرد‬
‫مش ممى خان گؤى آتینى اوْیناتدى‬
‫غوغا به کوه و درّه صداى تفنگ کرد‬
‫تفنگینى آشیردى ، شاققیلداتدى‬
۵۲
‫در درّة قَره کوْل و در راه خشگناب‬
‫حیدربابا ، قره کوْلون دره سى‬
‫در صخره ها و کبک گداران و بندِ آب‬
‫خشگنابین یوْلى ، بندى ، بره سى‬
‫کبکانِ خالدار زرى کرده جاى خواب‬
‫اوْردا دوْشَر چیل کهلیگین فره سى‬
‫زانجا چو بگذرید زمینهاى خاک ماست‬
‫اوْردان گئچر یوردوموزون اؤزوْنه‬
‫این قصّه ها براى همان خاکِ پاک ماست‬
‫بیزده گئچک یوردوموزون سؤزوْنه‬
۵۳
امروز خشگناب چرا شد چنین خراب ؟‬
‫خشگنابى یامان گوْنه کیم سالیب ؟‬
‫با من بگو : که مانده ز سادات خشگناب ؟‬
‫سیدلردن کیم قیریلیب ، کیم قالیب ؟‬
‫اَمیر غفار کو ؟ کجا هست آن جناب ؟‬
‫آمیرغفار دام-داشینى کیم آلیب ؟‬
‫آن برکه باز پر شده از آبِ چشمه سار ؟‬
‫بولاخ گنه گلیب ، گؤلى دوْلدورور ؟‬
‫یا خشک گشته چشمه و پژمرده کشتزار ؟‬
‫یا قورویوب ، باخچالارى سوْلدورور ؟‬
۵۴
‫آمیرغفار سرورِ سادات دهر بود‬
‫آمیر غفار سیدلرین تاجییدى‬
‫در عرصه شکار شهان نیک بهر بود‬
‫شاهلار شکار ائتمه سى قیقاجییدى‬
با مَرد شَهد بود و به نامرد زهر بود‬
‫مَرده شیرین ، نامرده چوْخ آجییدى‬
لرزان براى حق ستمدیدگان چو بید‬
‫مظلوملارین حقّى اوْسته اَسَردى‬
‫چون تیغ بود و دست ستمکار مى برید‬
‫ظالم لرى قیلیش تکین کَسَردى‬
۵۵
‫میر مصطفى و قامت و قدّ کشیده اش‬
‫میر مصطفا دایى ، اوجا بوْى بابا‬
‫آن ریش و هیکل چو تولستوى رسیده اش‬
‫هیکللى ،ساققاللى ، توْلستوْى بابا‬
شکّر زلب بریزد و شادى ز دیده اش‬
‫ائیلردى یاس مجلسینى توْى بابا‬
‫او آبرو عزّت آن خشگناب بود‬
‫خشگنابین آبروسى ، اَردَمى‬
‫در مسجد و مجالس ما آفتاب بود‬
‫مسجدلرین ، مجلسلرین گؤرکَمى‬
۵۶
‫مجدالسّادات خندة خوش مى زند چو باغ‬
‫مجدالسّادات گوْلردى باغلارکیمى‬
‫چون ابر کوهسار بغُرّد به باغ و راغ‬
‫گوْروْلدردى بولوتلى داغلارکیمى‬
‫حرفش زلال و روشن چون روغن چراغ‬
‫سؤز آغزیندا اریردى یاغلارکیمى‬
‫با جَبهتِ گشاده ، خردمند دیه بود‬
‫آلنى آچیق ، یاخشى درین قاناردى‬
‫چشمان سبز او به زمرّد شبیه بود‬
‫یاشیل گؤزلر چیراغ تکین یاناردى‬
۵۷
آن سفره هاى باز پدر یاد کردنى است‬
‫منیم آتام سفره لى بیر کیشییدى‬
‫آن یاریش به ایل من انشا کردنى است‬
‫ائل الیندن توتماق اوْنون ایشییدى‬
‫روحش به یاد نیکى او شاد کردنى است‬
‫گؤزللرین آخره قالمیشییدى‬
‫وارونه گشت بعدِ پدر کار روزگار‬
‫اوْننان سوْرا دؤنرگه لر دؤنوْبلر‬
‫خاموش شد چراغ محبت در این دیار‬
‫محبّتین چیراخلارى سؤنوْبلر‬
۵۸
‫بشنو ز میرصالح و دیوانه بازیش‬
‫میرصالحین دلى سوْلوق ائتمه سى‬
‫سید عزیز و شاخسى و سرفرازیش‬
‫میر عزیزین شیرین شاخسِى گئتمه سى‬
‫میرممّد و نشستن و آن صحنه سازیش‬
‫میرممّدین قورولماسى ، بیتمه سى‬
امروز گفتنم همه افسانه است و لاف‬
‫ایندى دئسک ، احوالاتدى ، ناغیلدى‬
‫بگذشت و رفت و گم شد و نابود ، بى گزاف‬
‫گئچدى ، گئتدى ، ایتدى ، باتدى ، داغیلدى‬
۵۹
‫بشنو ز میر عبدل و آن وسمه بستنش‬
‫میر عبدوْلوْن آیناداقاش یاخماسى‬
‫تا کُنج لب سیاهى وسمه گسستنش‬
‫جؤجیلریندن قاشینین آخماسى‬
‫از بام و در نگاهش و رعنا نشستنش‬
‫بوْیلانماسى ، دام-دوواردان باخماسى‬
‫شاه عبّاسین دوْربوْنى ، یادش بخیر !‬
‫شاه عبّاسین دوْربوْنى ، یادش بخیر !‬
‫خشگنابین خوْش گوْنى ، یادش بخیر !‬
‫خشگنابین خوْش گوْنى ، یادش بخیر !‬
۶۰
‫عمّه ستاره نازک را بسته در تنور‬
‫ستاره عمّه نزیک لرى یاپاردى‬
هر دم رُبوده قادر از آنها یکى به روز‬
‫میرقادر ده ، هر دم بیرین قاپاردى‬
‫چون کُرّه اسب تاخته و خورده دور دور‬
‫قاپیپ ، یئیوْب ، دایچاتکین چاپاردى‬
‫آن صحنة ربودنِ نان خنده دار بود‬
‫گوْلمه لیدى اوْنون نزیک قاپپاسى‬
‫سیخ تنور عمّه عجب ناگوار بود !‬
‫عمّه مینده ارسینینین شاپپاسى‬
۶۱
گویند میر حیدرت اکنون شده است پیر‬
‫حیدربابا ، آمیر حیدر نئینیوْر ؟‬
‫برپاست آن سماور جوشانِ دلپذیر‬
‫یقین گنه سماوارى قئینیوْر‬
شد اسبْ پیر و ، مى جَوَد از آروارِ زیر‬
داى قوْجالیب ، آلت انگینن چئینیوْر‬
‫ابرو فتاده کُنج لب و گشته گوش کر‬
‫قولاخ باتیب ، گؤزى گیریب قاشینا‬
‫بیچاره عمّه هوش ندارد به سر دگر‬
‫یازیق عمّه ، هاوا گلیب باشینا‬
۶۲
‫میر عبدل آن زمان که دهن باز مى کند‬
‫خانم عمّه میرعبدوْلوْن سؤزوْنى‬
عمّه خانم دهن کجى آغاز مى کند‬
‫ائشیدنده ، ایه ر آغز-گؤزوْنى‬
‫با جان ستان گرفتنِ جان ساز مى کند‬
‫مَلْکامِدا وئرر اوْنون اؤزوْنى‬
‫تا وقت شام و خوابِ شبانگاه مى رسد‬
‫دعوالارین شوخلوغیلان قاتاللار‬
‫شوخى و صلح و دوستى از راه مى رسد‬
‫اتى یئیوْب ، باشى آتیب ، یاتاللار‬
۶۳
‫فضّه خانم گُزیدة گلهاى خشگناب‬
‫فضّه خانم خشگنابین گوْلییدى‬
‫یحیى ، غلامِ دختر عمو بود در حساب‬
‫آمیریحیا عمقزینون قولییدى‬
رُخساره نیز بود هنرمند و کامیاب‬
‫رُخساره آرتیستیدى ، سؤگوْلییدى‬
‫سید حسین ز صالح تقلید مى کند‬
‫سیّد حسین ، میر صالحى یانسیلار‬
‫با غیرت است جعفر و تهدید مى کند‬
‫آمیرجعفر غیرتلى دیر ، قان سالار‬
۶۴
‫از بانگ گوسفند و بز و برّه و سگان‬
سحر تئزدن ناخیرچیلار گَلَردى‬
‫غوغا به پاست صبحدمان ، آمده شبان‬
‫قوْیون-قوزى دام باجادا مَلَردى‬
‫در بندِ شیر خوارة خود هست عمّه جان‬
‫عمّه جانیم کؤرپه لرین بَلَردى‬
‫بیرون زند ز روزنه دود تَنورها‬
‫تندیرلرین قوْزاناردى توْسیسى‬
‫از نانِ گرم و تازه دَمَد خوش بَخورها‬
‫چؤرکلرین گؤزل اییى ، ایسیسى‬
۶۵
پرواز دسته دستة زیبا کبوتران‬
‫گؤیرچینلر دسته قالخیب ، اوچاللار‬
‫گویى گشاده پردة زرّین در آسمان‬
‫گوْن ساچاندا ، قیزیل پرده آچاللار‬
‫در نور ، باز و بسته شود پرده هر زمان‬
‫قیزیل پرده آچیب ، ییغیب ، قاچاللار‬
در اوج آفتاب نگر بر جلال کوه‬
‫گوْن اوجالیب ، آرتارداغین جلالى‬
‫زیبا شود جمال طبیعت در آن شکوه‬
‫طبیعتین جوانلانار جمالى‬
۶۶
گر کاروان گذر کند از برفِ پشت کوه‬
‫حیدربابا ، قارلى داغلار آشاندا‬
‫شب راه گم کند به سرازیرى ، آن گروه‬
‫گئجه کروان یوْلون آزیب ، چاشاندا‬
‫باشم به هر کجاى ، ز ایرانِ پُرشُکوه‬
‫من هارداسام ، تهراندا یا کاشاندا‬
‫چشمم بیابد اینکه کجا هست کاروان‬
‫اوزاقلاردان گؤزوم سئچر اوْنلارى‬
‫آید خیال و سبقت گیرد در آن میان‬
‫خیال گلیب ، آشیب ، گئچر اوْنلارى‬
۶۷
‫اى کاش پشتِ دامْ قَیَه ، از صخره هاى تو‬
‫بیر چیخئیدیم دام قیه نین داشینا‬
‫مى آمدم که پرسم از او ماجراى تو‬
‫بیر باخئیدیم گئچمیشینه ، یاشینا‬
‫بینم چه رفته است و چه مانده براى تو‬
‫بیر گورئیدیم نه لر گلمیش باشینا‬
‫روزى چو برفهاى تو با گریه سر کنم‬
‫منده اْونون قارلاریلان آغلاردیم‬
‫دلهاى سردِ یخ زده را داغتر کنم‬
‫قیش دوْندوران اوْرکلرى داغلاردیم‬
۶۸
‫خندان شده است غنچة گل از براى دل‬
‫حیدربابا ، گوْل غنچه سى خنداندى‬
‫لیکن چه سود زان همه ، خون شد غذاى دل‬
‫آمما حئیف ، اوْرک غذاسى قاندى‬
‫زندانِ زندگى شده ماتم سراى دل‬
‫زندگانلیق بیر قارانلیق زینداندى‬
‫کس نیست تا دریچة این قلعه وا کند‬
‫بو زیندانین دربچه سین آچان یوْخ‬
‫زین تنگنا گریزد و خود را رها کند‬
‫بو دارلیقدان بیرقورتولوب ، قاچان یوْخ‬
۶۹
‫حیدربابا ، تمام جهان غم گرفته است‬
‫حیدربابا گؤیلر بوْتوْن دوماندى‬
‫وین روزگارِ ما همه ماتم گرفته است‬
‫گونلریمیز بیر-بیریندن یاماندى‬
‫اى بد کسى که که دست کسان کم گرفته است‬
‫بیر-بیروْزدن آیریلمایون ، آماندى‬
‫نیکى برفت و در وطنِ غیر لانه کرد‬
‫یاخشیلیغى الیمیزدن آلیبلار‬
‫بد در رسید و در دل ما آشیانه کرد‬
‫یاخشى بیزى یامان گوْنه سالیبلار‬
۷۰
‫آخر چه شد بهانة نفرین شده فلک ؟‬
‫بیر سوْروشون بو قارقینمیش فلکدن‬
‫زین گردش زمانه و این دوز و این کلک ؟‬
‫نه ایستیوْر بو قوردوغى کلکدن ؟‬
‫گو این ستاره ها گذرد جمله زین اَلَک‬
‫دینه گئچیرت اولدوزلارى الکدن‬
‫بگذار تا بریزد و داغان شود زمین‬
‫قوْى تؤکوْلسوْن ، بو یئر اوْزى داغیلسین‬
‫در پشت او نگیرد شیطان دگر کمین‬
‫بو شیطانلیق قورقوسى بیر ییغیلسین‬
۷۱
اى کاش مى پریدم با باد در شتاب‬
‫بیر اوچئیدیم بو چیرپینان یئلینن‬
‫اى کاش مى دویدم همراه سیل و آب‬
‫باغلاشئیدیم داغدان آشان سئلینن‬
‫با ایل خود گریسته در آن ده خراب‬
‫آغلاشئیدیم اوزاق دوْشَن ائلینن‬
‫مى دیدم از تبار من آنجا که مانده است ؟‬
‫بیر گؤرئیدیم آیریلیغى کیم سالدى‬
‫وین آیه فراق در آنجا که خوانده است ؟‬
‫اؤلکه میزده کیم قیریلدى ، کیم قالدى‬
۷۲
‫من هم به چون تو کوه بر افکنده ام نَفَس‬
‫من سنون تک داغا سالدیم نَفَسى‬
‫فریاد من ببر به فلک ، دادِ من برس‬
‫سنده قئیتر ، گوْیلره سال بو سَسى‬
‫بر جُغد هم مباد چنین تنگ این قفس‬
‫بایقوشوندا دار اوْلماسین قفسى‬
‫در دام مانده شیرى و فریاد مى کند‬
‫بوردا بیر شئر داردا قالیب ، باغیریر‬
‫دادى طَلب ز مردمِ بیداد مى کند‬
‫مروّت سیز انسانلارى چاغیریر‬
۷۳
تا خون غیرت تو بجوشد ز کوهسار‬
‫حیدربابا ، غیرت قانون قاینارکن‬
‫تا پَر گرفته باز و عقابت در آن کنار‬
‫قره قوشلار سنن قوْپوپ ، قالخارکن‬
‫با تخته سنگهایت به رقصند و در شکار‬
‫اوْ سیلدیریم داشلارینان اوْینارکن‬
برخیز و نقش همّت من در سما نگر‬
‫قوْزان ، منیم همّتیمى اوْردا گؤر‬
‫برگَرد و قامتم به سرِ دارها نگر‬
‫اوردان اَییل ، قامتیمى داردا گؤر‬
۷۴
‫دُرنا ز آسمان گذرد وقت شامگاه‬
‫حیدربابا . گئجه دورنا گئچنده‬
‫کوْراوْغلى در سیاهى شب مى کند نگاه‬
‫کوْراوْغلونون گؤزى قارا سئچنده‬
‫قیرآتِ او به زین شده و چشم او به راه‬
‫قیر آتینى مینیب ، کسیب ، بیچنده‬
‫من غرق آرزویم و آبم نمى برد‬
‫منده بوردان تئز مطلبه چاتمارام‬
‫ایوَز تا نیاید خوابم نمى برد‬
‫ایوز گلیب ، چاتمیونجان یاتمارام‬
۷۵
‫مردانِ مرد زاید از چون تو کوهِ نور‬
‫حیدربابا ، مرد اوْغوللار دوْغگینان‬
‫نامرد را بگیر و بکن زیر خاکِ گور‬
‫نامردلرین بورونلارین اوْغگینان‬
چشمانِ گرگِ گردنه را کور کن به زور‬
‫گدیکلرده قوردلارى توت ، بوْغگینان‬
‫بگذار برّه هاى تو آسوده تر چرند‬
‫قوْى قوزولار آیین-شایین اوْتلاسین‬
‫وان گلّه هاى فربه تو دُنبه پرورند‬
‫قوْیونلارون قویروقلارین قاتلاسین‬
۷۶
‫حیدربابا ، دلِ تو چو باغِ تو شاد باد !‬
‫حیدربابا ، سنوْن گؤیلوْن شاد اوْلسون‬
‫شَهد و شکر به کام تو ، عمرت زیاد باد !‬
‫دوْنیا وارکن ، آغزون دوْلى داد اوْلسون‬
‫وین قصّه از حدیث من و تو به یاد باد !‬
‫سنن گئچن تانیش اوْلسون ، یاد اوْلسون‬
‫گو شاعرِ سخنورِ من ، شهریارِ من‬
‫دینه منیم شاعر اوْغلوم شهریار‬
‫عمرى است مانده در غم و دور از دیارِ من‬ ‬
‫بیر عمر دوْر غم اوْستوْنه غم قالار‬